TİRE – Pasta, dondurma, reçel, meyve suyu yapımında ve ilaç sektöründe kullanılan karadut üretimi, İzmir’in Tire ilçesine bağlı Canbazlı köyünün kaderini değiştirdi. Canbazlı köyünde İzmir Valiliği’nin “Köylerde Yaşam Kalitesini Artırma Projesi” kapsamında soğuk hava deposu ve şoklama tesisinin yapılması ile artan karadut üretimini değerlendirmek isteyen köylüler, ortak fabrika kurmak için gelen teklifleri değerlendiriyor, ihracat olanaklarını araştırıyor. Yaklaşık 500 kişinin karadut toplama işinden geçimini sağladığı Canbazlı Köyü’nde soğuk hava tesislerinde depolanması ile değeri de yükselen karadut, alıcılarla yerinde yapılan pazarlıklarla en iyi fiyatını buluyor. Canbazlı Karadut Şoklama ve Depolama Kooperatifi Başkanı Hüseyin Kaya, soğuk hava deposu ve şoklama tesisi yapılmadan önce, karadutu çabuk bozulan bir ürün olması nedeniyle fazla beklemeden alıcının teklif ettiği fiyata satmak zorunda kaldıklarını söyledi.
Kaya, “Artık eskisi gibi değil. 85 haneli köyümüzde 600 ağaçtan yılda yaklaşık 70 ton karadut toplanıyor. Tesislerin yapımından sonra yeni ağaç dikimlerinde artış görüldü. Eskiden karadutu aracılara satıyorduk ve 2-3 kişi para kazanıyordu. Şimdi bütün köylü kazanıyor” dedi. Her ağaçtan ortalama 1 ton karadut elde edildiğini ve toplanan ürünün Tamtad Konserve, Seymenler, Kafkas, Merko Gıda, Meysa Gıda gibi firmalara pazarlandığını anlatan Kaya, amaçlarının dutu toplayıp satmak yerine işleyerek satmak olduğunu söyledi. Ortak tesis teklifleri Şoklama tesislerinin açılmasından sonra bazı gıda firmalarından ortak üretim tesisi kurma teklifleri almaya başladıklarını kaydeden Kaya, “Teklifleri değerlendiriyoruz. Artık dutlarımızın bozulma sorunu yok. Ancak toplayıp başkalarına devretmek iş değil. Toplanan karadutlardan meyve suyu, reçel gibi ürünler yapacak tesis kurmak istiyoruz. Daha sonraki hedefimiz de bu ürünleri ihraç etmek. Soğuk hava deposunun devreye girmesiyle birlikte karadutun fiyatı 2.5 milyon liraya yükseldi” diye konuştu. Deniz seviyesinden 680 metre yükseklikteki köylerinde yetişen karadutun diğer yörelerde yetişen karadutlardan farklı olduğunu ve tercih edilen özellikleri barındırdığını vurgulayan Kaya, üretimin şimdilik 70 ton civarında olduğunu, yeni dikimler sayesinde birkaç yıl içinde bu miktarın iki katına çıkacağını söyledi. İnternet sitesi kurulacak Karadutu başta Türkiye olmak üzere dünyaya tanıtmak üzere girişimlerde bulunacaklarını ifade eden Kaya, şöyle konuştu: “Karadutu konstantre veya reçel olarak değerlendirecek bir tesis kurabilirsek, Canbazlı köyünden dünyanın heryerine karadut ürünleri satabiliriz. Karadut pasta, dondurma, reçel ve meyve suyu yapımının yanı sıra tıpta da sahip olduğu organik asitler nedeniyle kullanılıyor. Özellikle diş ve dişeti hastalıkları ve ağızdaki iltihap ve yaralar, mide ve bağırsak ülseri, iç ve dış yaraların tedavisinde karadut konsantresi kullanılıyor. Ayrıca enerji veren özelliği ile karadut suyu enerji içeceği özelliğine sahip. İlk etapta köyümüzü ve karadutu tanıtan bir internet sitesi hazırlayacağız.” Organik bir ürün Kooperatifin kurucu ortaklarından ve Yönetim Kurulu Üyesi Hasan Doğan da Karadut ağacının tamamen doğal koşullarda yetiştiğine dikkat çekerek, “Gübre, hormon yok, çapa istemez. Yetiştirilmesi kolay, tamamen organik bir üründür. Bu özelliği ile dünya pazarlarında büyük talep göreceğine inanıyoruz. Halen köy arazisinde bulunan veya az sayıdaki şahıslara ait karadut ağacının düzenli olarak yetiştirilmesi ve sağlıklı koşullarda toplanması için projeler geliştiriyoruz. Toplayıcılar ağaçları yaklaşık 1 milyar liraya kiralıyor ve çok zor koşullarda kendilerini ağaca asarak dut topluyorlar. Çok zahmetli bir iş sonucunda hak ettikleri geliri elde edemiyorlar. Kurulacak karadut işleme tesisleri sayesinde dut toplayanların da eline daha çok para geçecek” dedi.
